TRANG PHỤC THỜI VĂN LANG – ÂU LẠC (HỒNG BÀNG – THẾ KỶ 3 TCN)
Ở thời kỳ đầu dựng nước, trang phục của người Việt mang nét mộc mạc, giản dị và gắn liền với đời sống nông nghiệp. Nam giới thường đóng khố, cởi trần để thuận tiện lao động và săn bắt. Trong khi đó, phụ nữ mặc váy dài kết hợp cùng yếm hoặc áo cánh đơn giản.
Chất liệu chủ yếu được làm từ sợi thực vật, vải thô hoặc da thú. Trang sức bằng đồng, đá hay ngọc xuất hiện khá phổ biến, thể hiện tín ngưỡng và đời sống tâm linh của cư dân Lạc Việt.
Dù còn sơ khai, đây chính là nền móng đầu tiên tạo nên bản sắc trang phục Việt Nam sau này.
TRANG PHỤC THỜI BẮC THUỘC (THẾ KỶ 2 TCN – THẾ KỶ 10)
Trong hơn một nghìn năm Bắc thuộc, văn hóa Hán ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống người Việt, đặc biệt ở tầng lớp quý tộc và quan lại. Các kiểu áo dài rộng, đai lưng, mũ quan mang phong cách Trung Hoa bắt đầu xuất hiện.
Tuy nhiên, trong dân gian, người Việt vẫn giữ nhiều yếu tố truyền thống như áo yếm, váy, áo ngắn hay quần đơn giản. Điều này cho thấy tinh thần gìn giữ bản sắc dân tộc dù chịu nhiều tác động ngoại lai.
Giai đoạn này tạo nên sự giao thoa văn hóa đặc biệt, là tiền đề cho sự hình thành phong cách phục sức riêng của người Việt trong các triều đại độc lập.
TRANG PHỤC THỜI NGÔ – ĐINH – TIỀN LÊ (THẾ KỶ 10 – 11)
Sau khi giành lại độc lập, các triều đại đầu tiên của nước Việt bắt đầu xây dựng hình ảnh riêng cho quốc gia, bao gồm cả trang phục cung đình.
Vua mặc áo bào thêu rồng, đội mũ miện biểu trưng cho quyền lực tối cao. Quan lại sử dụng áo dài rộng với kiểu dáng đã có sự điều chỉnh để phù hợp hơn với văn hóa Việt.
Trong dân gian, phụ nữ vẫn mặc váy, áo yếm, áo ngắn; nam giới phổ biến với áo ngắn và khố. Dù chưa có nhiều đột phá, đây là giai đoạn khẳng định tinh thần tự chủ của phục sức Việt Nam.
TRANG PHỤC THỜI LÝ – TRẦN (THẾ KỶ 11 – 14)
Thời Lý – Trần được xem là giai đoạn phát triển rực rỡ của văn hóa Đại Việt, kéo theo sự thăng hoa trong nghệ thuật trang phục.
Hoàng tộc và quan lại mặc áo dài tay rộng, áo giao lĩnh, thắt đai lưng và đội mũ cánh chuồn. Các loại gấm vóc, tơ lụa cao cấp được sử dụng nhiều hơn, thể hiện sự phồn thịnh của triều đại.
Phụ nữ quý tộc bắt đầu mặc áo tứ thân, váy lụa cùng khăn vấn đầu. Trong khi đó, tầng lớp bình dân vẫn giữ lối ăn mặc giản dị nhưng tinh tế.
Trang phục thời kỳ này vừa mang tính trang nghiêm của cung đình, vừa giữ được vẻ mềm mại và thanh thoát rất riêng của người Việt.
TRANG PHỤC THỜI LÊ SƠ (THẾ KỶ 15 – 16)
Dưới triều Lê sơ, phục sức được quy định nghiêm ngặt nhằm phân chia đẳng cấp xã hội. Hoàng đế mặc long bào màu vàng, quan lại được quy định màu sắc theo phẩm cấp.
Các loại áo giao lĩnh, mũ phốc đầu, mũ xếp trở nên phổ biến trong tầng lớp quan lại. Người dân thường mặc áo tứ thân, váy dài hoặc quần rộng với gam màu nâu, đen giản dị.
Dù có phần gò bó bởi lễ nghi, trang phục thời Lê sơ lại cho thấy sự quy củ và phát triển mạnh mẽ của nền quân chủ phong kiến Việt Nam.
TRANG PHỤC THỜI MẠC – LÊ TRUNG HƯNG (THẾ KỶ 16 – 18)
Giai đoạn này đánh dấu nhiều chuyển biến quan trọng trong lịch sử trang phục Việt. Áo năm thân dần xuất hiện, trở thành bước chuyển tiếp giữa áo tứ thân truyền thống và áo dài hiện đại.
Phụ nữ thường mặc áo tứ thân kết hợp váy lụa và khăn vấn. Nam giới mặc áo dài, quần dài với kiểu dáng gọn gàng hơn trước.
Ở tầng lớp quý tộc, các loại vải gấm vóc cao cấp tiếp tục được sử dụng để thể hiện địa vị và sự giàu có.
TRANG PHỤC THỜI TÂY SƠN (THẾ KỶ 18 – 19)
Dưới thời Tây Sơn, đặc biệt là thời vua Quang Trung, tinh thần thực dụng và giản dị được đề cao. Trang phục cung đình không quá cầu kỳ mà hướng đến sự thuận tiện trong sinh hoạt và chiến trận.
Quan quân mặc áo gọn gàng, dễ vận động. Người dân vẫn duy trì áo tứ thân, yếm, váy và áo dài ngắn.
Dù không xa hoa như các triều đại khác, trang phục thời Tây Sơn lại phản ánh tinh thần mạnh mẽ và gần gũi của một giai đoạn lịch sử đầy biến động.
TRANG PHỤC THỜI NGUYỄN (THẾ KỶ 19)
Triều Nguyễn là giai đoạn phục sức Việt Nam đạt đến sự hoàn chỉnh về quy chuẩn và thẩm mỹ.
Hoàng đế mặc long bào vàng, đội mũ cửu long; quan lại có phẩm phục riêng theo cấp bậc với màu sắc và họa tiết được quy định rõ ràng. Đây cũng là thời kỳ áo ngũ thân trở nên phổ biến và dần phát triển thành áo dài Việt Nam hiện đại.
Áo ngũ thân không chỉ tôn lên vẻ thanh lịch mà còn thể hiện tinh thần lễ nghi, sự kín đáo và nét đẹp Á Đông của người Việt.
Dù mang tính quy củ cao, trang phục thời Nguyễn vẫn để lại dấu ấn sâu đậm và trở thành một trong những biểu tượng văn hóa đặc trưng của dân tộc.
TRANG PHỤC VIỆT – DÒNG CHẢY CỦA BẢN SẮC DÂN TỘC
Từ chiếc khố đơn sơ thời Hồng Bàng đến áo ngũ thân thanh lịch thời Nguyễn, trang phục Việt Nam là hành trình phản chiếu lịch sử, văn hóa và tâm hồn dân tộc qua hàng nghìn năm.
Mỗi triều đại đều để lại những dấu ấn riêng trong kiểu dáng, chất liệu và tư duy thẩm mỹ. Dù trải qua nhiều biến động lịch sử và giao thoa văn hóa, trang phục Việt vẫn giữ được nét mềm mại, kín đáo và thanh lịch đặc trưng.
Ngày nay, những giá trị ấy tiếp tục trở thành nguồn cảm hứng trong thời trang và nghệ thuật ứng dụng đương đại.
Tại La’Artisan, tinh thần văn hóa Việt được tái hiện qua các thiết kế khăn họa tiết, hộp sơn mài,...những di sản và nghệ thuật thủ công truyền thống như một cách lưu giữ vẻ đẹp của lịch sử trong đời sống hiện đại.
