1. Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 là ngày gì?
Ngày 23/11 hằng năm được chọn là Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam nhằm tôn vinh những giá trị di sản của dân tộc, nâng cao nhận thức cộng đồng về công tác bảo vệ và phát huy di sản văn hóa.
Đây cũng là dịp ghi nhận những đóng góp của các nghệ nhân, nhà nghiên cứu, người làm công tác bảo tồn và cộng đồng địa phương trong việc gìn giữ những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam không đơn thuần là một dấu mốc kỷ niệm. Đây còn là dịp để mỗi người nhìn lại mối liên hệ giữa quá khứ và hiện tại, hiểu hơn về nguồn cội và nhận thức rõ vai trò của di sản trong đời sống hôm nay.
1.1. Nguồn gốc ngày 23/11
Ngày 23/11 mang dấu mốc đặc biệt trong lịch sử bảo tồn di sản văn hóa Việt Nam.
Ngày 23/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 65/SL về việc bảo tồn cổ tích trên toàn cõi Việt Nam. Đây là một văn bản pháp lý quan trọng trong những năm đầu thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đặt nền móng cho hoạt động bảo vệ các công trình, di tích và di vật có giá trị lịch sử, văn hóa.
Sắc lệnh thể hiện nhận thức sớm về tầm quan trọng của việc gìn giữ những dấu tích lịch sử và thành tựu văn hóa của dân tộc. Qua đó, công tác bảo tồn di sản được xác lập như một nhiệm vụ có ý nghĩa đối với đời sống quốc gia.
Đến ngày 24/02/2005, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 36/2005/QĐ-TTg, chính thức lấy ngày 23 tháng 11 hằng năm là Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam.
Việc lựa chọn ngày 23/11 thể hiện sự kế thừa tinh thần của Sắc lệnh năm 1945, đồng thời khẳng định sự quan tâm của Nhà nước và toàn xã hội đối với công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc.
1.2. Mục đích và ý nghĩa của ngày kỷ niệm
Theo Quyết định số 36/2005/QĐ-TTg, Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam được tổ chức nhằm giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp lòng tự hào dân tộc và nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ, phát huy giá trị di sản.
Ngày kỷ niệm cũng hướng đến việc động viên những người làm công tác văn hóa, các nghệ nhân, nhà nghiên cứu và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực di sản tiếp tục đóng góp cho sự nghiệp gìn giữ bản sắc dân tộc.
Đặc biệt, ngày 23/11 nhấn mạnh rằng bảo tồn di sản không phải nhiệm vụ riêng của các cơ quan chuyên môn. Mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng đều có thể tham gia bằng việc tìm hiểu lịch sử, thực hành văn hóa, tôn trọng di tích và duy trì những nghề truyền thống.
2. Di sản văn hóa Việt Nam gồm những loại hình nào?
Di sản văn hóa Việt Nam là hệ thống những giá trị vật chất và tinh thần được cộng đồng sáng tạo, gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.
Theo Luật Di sản văn hóa số 45/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, di sản văn hóa được phân thành hai nhóm lớn là di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể. Bên cạnh đó, di sản tư liệu cũng là một lĩnh vực quan trọng trong công tác bảo vệ và phát huy giá trị di sản.
2.1. Di sản văn hóa vật thể
Di sản văn hóa vật thể là những sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học, được lưu truyền qua các thế hệ.
Nhóm di sản này bao gồm di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật và bảo vật quốc gia.
Một số di sản vật thể tiêu biểu của Việt Nam có thể kể đến:
Hoàng thành Thăng Long: Quần thể di tích gắn với lịch sử kinh đô Thăng Long qua nhiều triều đại.
Cố đô Huế: Hệ thống cung điện, thành quách, lăng tẩm và công trình kiến trúc cung đình triều Nguyễn.
Phố cổ Hội An: Không gian đô thị cổ lưu giữ dấu ấn giao thương và giao lưu văn hóa qua nhiều thế kỷ.
Thánh địa Mỹ Sơn: Quần thể kiến trúc đền tháp Chăm Pa với giá trị nổi bật về lịch sử và nghệ thuật kiến trúc.
Mỗi công trình là một dấu tích của thời đại, phản ánh trình độ kiến trúc, kỹ thuật xây dựng, tư duy thẩm mỹ và đời sống tinh thần của cộng đồng trong quá khứ.
2.2. Di sản văn hóa phi vật thể
Nếu di sản vật thể hiện diện qua những công trình và hiện vật hữu hình thì di sản văn hóa phi vật thể tồn tại trong ký ức, tri thức, kỹ năng và thực hành văn hóa của cộng đồng.
Theo Luật Di sản văn hóa năm 2024, di sản văn hóa phi vật thể bao gồm các nhóm chính:
Tiếng nói, chữ viết và ngữ văn dân gian.
Nghệ thuật trình diễn dân gian.
Tập quán xã hội và tín ngưỡng.
Lễ hội truyền thống.
Tri thức dân gian.
Nghề thủ công truyền thống.
Việt Nam sở hữu nhiều di sản phi vật thể đặc sắc, tiêu biểu như:
Dân ca Quan họ Bắc Ninh: Loại hình nghệ thuật dân ca gắn với lối hát đối đáp giao duyên, thể hiện nét đẹp trong đời sống văn hóa vùng Kinh Bắc.
Nhã nhạc cung đình Huế: Loại hình âm nhạc cung đình gắn với nghi lễ và sinh hoạt văn hóa của triều Nguyễn.
Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ: Hình thức sinh hoạt văn hóa kết hợp diễn xướng, âm nhạc, trò chơi dân gian và giao tiếp cộng đồng.
Đờn ca tài tử Nam Bộ: Loại hình âm nhạc truyền thống hình thành và phát triển trong đời sống văn hóa miền Nam.
Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ: Tri thức và kỹ năng chế tác tranh khắc gỗ, in tranh trên giấy dó, gắn với đời sống tinh thần của người dân vùng Kinh Bắc.
Điểm đặc biệt của di sản phi vật thể là giá trị không chỉ nằm ở bản thân loại hình nghệ thuật hay nghề thủ công, mà còn ở những con người thực hành, cộng đồng trao truyền và không gian văn hóa nơi di sản được duy trì.
2.3. Di sản tư liệu
Di sản tư liệu là những tài liệu, văn bản và nguồn tư liệu có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, khoa học, được lưu giữ dưới nhiều hình thức khác nhau.
Có thể kể đến những bộ sử, văn bản cổ, bản đồ, thư tịch, mộc bản, tài liệu lưu trữ và các bộ sưu tập có giá trị.
Một số ví dụ tiêu biểu là Mộc bản triều Nguyễn, Châu bản triều Nguyễn và các tư liệu quý phản ánh lịch sử, chính trị, văn hóa, xã hội Việt Nam qua nhiều thời kỳ.
Những tư liệu này giúp các thế hệ hôm nay tiếp cận lịch sử thông qua chứng cứ, văn bản và dấu tích được lưu giữ, góp phần bổ sung tri thức và bảo tồn ký ức dân tộc.
3. La’Artisan – Gìn giữ dấu ấn văn hóa qua những món quà mang bản sắc Việt
Với La’Artisan, văn hóa truyền thống không chỉ hiện diện trong những công trình lịch sử hay các bộ sưu tập tại bảo tàng. Những giá trị ấy còn có thể được cảm nhận qua họa tiết, chất liệu và các sản phẩm gắn liền với đời sống hằng ngày.
Thông qua việc chọn lọc những sản phẩm khăn họa tiết và sơn mài mang cảm hứng văn hóa, La’Artisan mong muốn giới thiệu vẻ đẹp nghệ thuật truyền thống theo cách gần gũi với đời sống đương đại.
Mỗi họa tiết là một câu chuyện về biểu tượng, mỹ thuật và quan niệm thẩm mỹ. Mỗi sản phẩm là sự kết hợp giữa giá trị sử dụng và cảm hứng văn hóa được thể hiện qua màu sắc, hình ảnh và cách hoàn thiện.
Từ hình tượng Chim Lạc, hoa sen, những đường nét Á Đông đến các họa tiết gợi nhắc di sản Việt, La’Artisan hướng đến việc đưa dấu ấn văn hóa vào những món quà có thể đồng hành cùng đời sống.
Đó cũng là tinh thần của quà tặng văn hóa: mỗi món quà mang theo một câu chuyện, một dấu ấn nghệ thuật và sự trân trọng dành cho những giá trị được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Kết luận
Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 là dịp để nhìn lại những giá trị lịch sử, nghệ thuật và tinh thần đã góp phần tạo nên bản sắc dân tộc. Từ những di tích cổ kính, làn điệu dân ca đến các nghề thủ công truyền thống, mỗi di sản đều là một phần ký ức văn hóa cần được trân trọng và trao truyền.
Gìn giữ di sản không có nghĩa là chỉ lưu giữ những gì thuộc về quá khứ. Đó còn là quá trình tiếp tục tìm hiểu, thực hành, sáng tạo và đưa những giá trị truyền thống hiện diện trong đời sống hôm nay.
